Een aanpak om te komen tot een toekomstvisie 

 

In de hectiek van de dagelijkse praktijk is er zelden tijd om stil te staan bij de verre toekomst. Toch helpt een gezamenlijk beeld van die verre toekomt om keuzes in het hier en nu beter af te stemmen op waar we nu naartoe willen als samenleving.

Deze aanpak biedt een concrete manier om samen met (vele) anderen te komen tot een inspirerende visie die wenselijk is, breed gedragen en vrij van onoverkomelijke bezwaren.

 

Onderzoeksvraag

Stel deze vraag: "Is het mogelijk om samen met (vele) anderen een verre toekomstvisie te formuleren waar geen onoverkomelijke bezwaren tegen zijn?"

  

Aanpak

Het proces bestaat uit twee fasen: divergeren en convergeren. In de tweede fase zal blijken of het haalbaar is om een visie te vormen die geen onoverkomelijke bezwaren oproept.

 

Fase 1 – Divergeren

• Stel een diverse groep samen waarin een goede spreiding is qua leeftijd, achtergrond, woonplaats en ervaring, zodat een rijk palet aan visies ontstaat.
• Leg helder uit wat het doel is van deze fase en de volgende.
• Geef voorbeelden van wat wél en níet telt als een visie op de verre toekomst — helder en inspirerend.
• Bied duidelijke kaders en verhelderende voorbeelden bij vragen als:
  • Wat is een visie?
  • Hoe verhoudt een visie zich tot een missie?
  • Hoe laat je de huidige problematiek even los om vrij te verkennen wat je werkelijk zou willen – ook als dat nu nog onhaalbaar lijkt? Want loskomen van het hier en nu is lastig: urgente problemen vragen veel aandacht en laten weinig ruimte voor het verkennen van een bestemming ver voorbij de horizon.
• Vraag de deelnemers hun persoonlijke visie op te schrijven en in te sturen.

 

Fase 2 – Convergeren

• Gebruik AI om de ingezonden visies te analyseren, onder begeleiding van een menselijke expert:
  • Toets op toekomstgerichtheid, samenhang, relevantie en verbeeldingskracht.
  • Cluster de visies op basis van inhoudelijke patronen.
• Formuleer per cluster een eerste cluster-visie.
• Stuur deze terug naar de oorspronkelijke deelnemers met de vraag: “Heb je onoverkomelijke bezwaren? En zo ja, licht die toe en schrijf/verbeeld een alternatief”.
• Gebruik AI opnieuw om bezwaren, aanvullingen en inzichten te verwerken tot herziene cluster-visies.
• Leg deze herziene visies voor aan een representatieve groep uit de zorgsector (cliënten, zorgverleners, beleidsmakers):
  • Vraag hen om per cluster, via consentbesluitvorming, tot een voorkeurvisie voor de desbetreffende cluster te komen.
  • Indien mogelijk: formuleer gezamenlijk één overkoepelende visie.
• Leg de gekozen visies opnieuw voor aan de oorspronkelijke groep inwoners:
  • Laat hen per visie een waardering geven (1 t/m 10), met een korte toelichting.
  • Is het gemiddelde cijfer 5,5 of hoger, dan geldt de visie – net als bij een eindexamen – als geslaagd. Zo ontstaat dan wellicht een visie die richting kan geven én breed wordt gedragen.

 

Uitvoeringsvorm

Deze aanpak kan worden uitgevoerd als een project voor een hogeschool of universiteit, en/of een al of niet betaalde opdracht voor een onafhankelijke partij.